مقالات   >   انواع مختلف زعفران چه تفاوت هایی دارند؟

انواع مختلف زعفران چه تفاوت هایی دارند؟

تفاوت زعفران نگین و سرگل

شاید برای شما هم سؤال شده باشد که چرا برخی از زعفران‌ها تماماً قرمز هستند و برخی از آنها یک بخش سفید در انتهای خود دارند؟ در واقع این تفاوت‌ها ناشی از تفاوت در شیوه ی برداشت و فرآوری زعفران می‌باشد.

در این مقاله قصد داریم شما را با دسته بندی انواع زعفران‌ آشنا کنیم، ویژگی هرکدام از آنها و تفاوت انواع زعفران را بگوییم.

زعفران دسته یا دختر پیچ

این نوع از زعفران پایه ترین و ساده‌ترین نوع فرآوری زعفران می‌باشد.

اگر در هنگام پاک‌کردن و فرآوری زعفران بعد از پرکردن گل‌ها و جداکردن گلبرگ‌ها و پرچم‌ها، با نخ تمام رشته‌های زعفران را به یکدیگر پیچیده و باهم خشک کنیم، یکی از دسته بندی های انواع زعفران را به وجود اورده ایم. زعفران دسته هم کلاله قرمز رنگ و هم خامه سفید رنگ را در خود جای‌ داده است.

شیوه ی خشک‌کردن این نوع از زعفران به دو صورت انجام می‌شود:

  1. یک‌سویه
  2. دوسویه

در بسته‌بندی یک‌سویه تمام کلاله‌ها روی یکدیگر و تمام خامه‌ها نیز روی یکدیگر قرار گرفته و قسمت‌های قرمز رنگ در یک سمت دسته‌بندی قرار می‌گیرند.

در بسته‌بندی به‌ صورت دوسویه تمام خامه‌ها در وسط روی یکدیگر قرار گرفته و کلاله هم در بخش بالایی و هم در بخش پایینی روی یکدیگر قرار داده می‌شوند.

نوع زعفران دسته یا دختر پیچ

 ویژگی زعفران دسته

  1. این نوع زعفران چون خامه و کلاله را با یکدیگر دارد، امکان تقلب در آن عملاً وجود ندارد.
  2. این نوع از زعفران در سازمان ملی استاندارد زعفران ایران به‌عنوان زعفران درجه ۴ شناخته می‌شود.
  3. به دلیل آنکه خشک شدن خامه زمان بیشتری نسبت به کلاله می‌برد، کلاله بخشی از رنگ و عطر خودش رو در مرحله خشک شدن از دست می‌دهد؛ بنابراین کیفیت آن نسبت به سایر دسته بندی انواع زعفران کمتر است.
  4. در این زعفران سه شاخه کلاله جدا نشده و در کنار یکدیگر قرار دارند.

این نوع زعفران قیمت پایین‌تر و به‌ صرفه‌ تری نسبت به سایر دسته بندی انواع زعفران دارد.

تصویر زعفران پوشال

 زعفران پوشال

یکی از دسته بندی انواع زعفران است. در فرآوری آن به این شیوه عمل می‌شود که بخشی از خامه زعفران (در حد ۱ تا ۳ میلی‌متر) را همراه با کلاله باقی می‌گذارند.

این نوع زعفران به دلیل اینکه بخشی از کلاله را همراه خود دارد از احتمال تقلب می‌کاهد و اعتماد مردم را بیشتر جلب می‌کند.

رنگ‌دهی آن نسبت به زعفران دسته بیشتر است به همین دلیل، اغلب زعفرانی که در بازار وجود دارد، از این نوع می‌باشد اما کیفیت این نوع زعفران از زعفران سرگل کمتر می‌باشد.

دو نوع زعفران پوشال معمولی و قلمدار وجود دارد:

 زعفران پوشال قلمدار

اگر کلاله زعفران ضخیم و صاف و بدون فر خوردگی باشد و مقدار خامه همراه با کلاله کم باشد پوشال قلمدار است.

 زعفران پوشال معمولی

زمانی به زعفران پوشال معمولی می‌گویند که دارای کلاله با قطر متوسط و فر خورده باشد. مقدار خامه زعفران وشال معمولی زیاد است. این نوع پوشال کیفیت و قیمت کمتری نسبت به قلمدار دارد.

 ویژگی‌های زعفران پوشال

  1. سه شاخه کلاله در آن به یکدیگر چسبیده هستند.
  2. کیفیت آن بین زعفران دسته و سرگل قرار دارد.
  3. در انتهای آن بخش سفید رنگی دیده می‌شود و قرمز یک‌دست نیست.

تصویر زعفران سرگل

 زعفران سرگل

یکی دیگر از دسته بندی انواع زعفران، زعفران سرگل است. در فرآوری این نوع زعفران بخش کلاله و بخش خامه از چند میلی‌متر بالاتر از مرز مشترکشان جدا می‌شوند. زعفران سرگل به زعفران تماماً قرمز هم معروف است چون هیچ بخش سفید رنگی در آن وجود ندارد.

بیشتر افراد زعفران را به این شکل می‌شناسند و این نوع از زعفران در بسته‌بندی‌های مختلف برای فروش استفاده می‌شود. دهکده موفقیت نیز زعفران های یک مثقالی و دومثقالی خودش را در نوع سرگل به فروش می رساند.

این نوع زعفران برحسب ضخامت و اندازه کلاله در انواع زعفران ممتاز، ریشه‌ای و سر قلم تقسیم می‌شود.

 ویژگی‌های زعفران سرگل

  1. هیچ بخش سفید رنگی در آن وجود ندارد و کاملاً قرمز است.
  2. شاخه‌های زعفران از یکدیگر جدا هستند.
  3. کیفیت آن از دسته و پوشال بهتر است و برای صادرات هم می‌شود از آن استفاده کرد.

قیمت آن نیز نسبت به دو زعفران قبلی بهتر است.

تشخیص زعفران اصل از تقلبی بسیار مهم است

اگر نحوه ی تشخیص زعفران را بلد نیستید حتما مقاله ی تشخیص زعفران اصل از تقلبی را بخوانید. 

تصویر زعفران نگین

 زعفران نگین

در فرآوری زعفران نگین جداسازی خامه و کلاله مقداری پائین‌تر از مرز مشترکشان انجام می‌شود و به همین دلیل سه‌ شاخه ی زعفران به یکدیگر چسبیده‌اند و جدا نمی‌شوند.

زعفران نگین یکی از انواع زعفران است که مثل سرگل تماماً قرمز است اما شکل و ظاهر بهتری نسبت به زعفران سرگل دارد.

زعفران نگین چون در بازار قیمت بیشتری نسبت به سرگل دارد؛ بیشتر افراد ترجیح می‌دهند از سرگل استفاده کنند. زعفران نگین در کشورهای خارج از ایران طرفداران بیشتری دارد به همین دلیل بیشتر برای صادرات استفاده می‌شود.

 ویژگی زعفران نگین

  1. سه شاخه کلاله به یکدیگر چسبیده‌اند.
  2. بالاترین کیفیت زعفران را دارد.
  3. بالاترین قیمت زعفران را دارد.
  4. مناسب‌ترین زعفران برای بازارهای خارجی است.
  5. در انتهای آن بخش سفید رنگی وجود ندارد.

زعفران نگین خود به چند دسته تقسیم می‌شود:

 زعفران سوپر نگین یا نگین صادراتی

زعفران سوپر نگین تمامی ویژگی های زعفران نگین را دارد یعنی هیچگونه بخش سفیدی در انتهای آن وجود ندارد، کلاله ها تماما قرمز رنگ هستند و کلاله ها هیچگونه فرخوردگی و خم شدگی ندارند.

تفاوت زعفران سوپر نگین با زعفران نگین در درشتی کلاله ها می باشد؛ کلاله های زعفران سوپر نگین درشت تر از سایر انواع زعفران می باشد و سرقلم های آن پهن است.

زعفران سوپر نگین صادراتی مناسب برای صادرات است؛ زعفران سوپر نگین صادراتی نباید کلاله های تیره ای داشته باشد و هیچ یک از کلاله ها نباید شکسته یا ریز باشند.

عموما فرآیند گرفتن رطوبت این نوع از زعفران ها با دستگاه خشک کن زعفران انجام می شود تا کیفیت آن حفظ شود.

 زعفران نگین اتویی یا پرسی

در این نوع زعفران، هنگام خشک شدن و فرآوری به کلاله فشار فیزیکی وارد می‌شود و تحت پرس قرار می گیرند؛ به دلیل نحوه خشک شدن آن کلاله‌ها به شکل تخت و صاف درمی‌آید.

زعفران نگین اتویی برای صادرات مناسب است، کیفیت آن بسیار بالاست و ظاهر بهتری نسبت به انواع زعفران دارد اما این نوع زعفران در بازار بسیار کم می‌باشد.

 زعفران شبه نگین

این نوع از نگین ویژگی‌های زعفران نگین را دارد و به‌درستی فرآوری شده است اما در فرآوری آن دقت کمتری صورت گرفته است بنابراین کیفیتی مابین زعفران پوشال و نگین را دارد.

در بعضی از کلاله های زعفران شبه نگین بخش نارنجی رنگ ریشه نیز دیده می شود. زعفران شبه نگین مانند زعفران پوشال دارای فرخوردگی است یعنی در هنگام برداشتن یک کلاله از زعفران شبه نگین، حجم زیادی از کلاله ها برداشته می شوند.

 زعفران نگین درجه‌ یک

کلاله ها بدون فرخوردگی – کلاله ها تماما قرمز – کلاله ها ضخیم و درشت

زعفران نگین درجه دو

کلاله ها بدون فرخوردگی – کلاله ها تماما قرمز – کلاله ها یکدست درشت نیستند و مقداری از کلاله ها ریز می باشد.

زعفران نگین درجه سه

کلاله ها بدون فرخوردگی – کلاله ها تماما قرمز – کلاله ها درشت و ریز به صورت مخلوط وجود دارند.انواع زعفران صادراتی

تفاوت زعفران نگین با سرگل در چیست؟

زعفران نگین بیشتر برای مقاصد صادراتی به کشورهای آسیایی استفاده می‌شود اما متقاضیان زعفران سرگل بیشتر در کشورهای اروپایی و آمریکا حضور دارند.

تفاوت بعدی زعفران نگین و سرگل در شکل ظاهری آن ها می باشد در زعفران نگین رشته ها تماما سالم، کشیده و در بهترین کیفیت خود قرار دارند ولی در زعفران سرگل کیفیت رشته ها به دلیل این که بعد از خشک شدن زعفران اقدام به پاک کردن و فرآوریی ‌آن می کنند -این موضوع باعث شکسته شدن کلاله ها می شود-پایینتر است.

بهتر است برای جلوگیری از کاهش کیفیت زعفران سرگل قبل از خشک شدن اقدام به پاک نمودن آن نمایید.

زعفران نرمه یا شکسته

 زعفران نرمه

از دیگر دسته بندی انواع زعفران، نرمه است. به زعفران شکسته و پودر شده که ظاهر خود را ازدست‌داده است نرمه می‌گویند که از چند طریق به وجود می‌آید:

  1. در هنگام جابه‌جایی زعفران یا تغییر مکان آن مقداری از زعفران شکسته و پودر می‌شود
  2. در هنگام ممتاز سازی زعفران دسته یا پوشال مقداری از آن نیز خرد شده و زعفران نرمه را به وجود می‌آورد
  3. زعفران نرمه گاهی در زعفران سرگل نیز به وجود می‌آید که به‌وسیله الک آن را جدا کرده و به فروش می‌رسانند

این نوع زعفران قیمت بسیار ارزانی دارد و بیشتر برای مواد اولیه کارخانه‌ها و صنایع خریداری می‌شود.

 زعفران کنج یا زعفران سفید

این نوع زعفران در واقع همان خامه زعفران است که در دسته بندی انواع زعفران سرگل، پوشال و نگین از کلاله جدا می‌شود. رنگ این زعفران تماماً سفید می‌باشد و به ریشه زعفران معروف است.

ریشه زعفران خواص فوق‌العاده‌ای دارد و قیمت آن از خود زعفران پایین‌تر است و می‌توانید برای دمنوش یا تهیه انواع ماسک که نیاز به رنگ‌دهی زعفران ندارید از آن بهره بگیرید.

بهترین نوع ریشه زعفران که رنگ مناسبی هم دارد ریشه زعفران سرگل می باشد. این نوع ریشه به دلیل آنکه مقدار کمی از خود زعفران را همراه دارد رنگ دهی آن از ریشه زعفران نگین و پوشال بیشتر است.

اگر هنوز اطلاعات کافی در مورد خواص ریشه ندارید همه چیز در مورد خواص ریشه زعفران خوراکی! مطالعه کنید.